Sự tiến hóa của TRIZ và TRIZ ý tưởng (I-TRIZ)

Sự tiến hóa của TRIZ có thể chia thành các giai đoạn sau:

Từ 1946 – 1980:

• Genrich Altshuller xây dựng và phát triển TRIZ.
• Những nền tảng lý thuyết và công cụ cơ bản được xây dựng và phát triển.
• Mốc đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn này là khi Hội thảo lần đầu về TRIZ diễn ra tại  Petrozavodsk (Nga) năm 1980.

Từ 1980 – 1986:

• TRIZ bắt đầu được phổ biến rộng rãi tại Nga. Nhiều người quan tâm và theo học các lớp dạy về TRIZ.
• Altshuller thúc đẩy TRIZ phát triển mạnh mẽ bằng việc tổ chức nhiều chương trình hội thảo, xây dựng nhiều lớp dạy TRIZ. Cùng với việc những lý thuyết và công cụ TRIZ chứng tỏ được hiệu quả qua thực tế, những lớp dạy TRIZ ở St. Petersburg, Kishinev, Minsk, Novosibirsk và nhiều nơi khác dần dần hoạt động sôi nổi dưới sự dẩn dắt của Altshuller.
• Sự phát triển mạnh mẽ của TRIZ dẩn đến những cố gắng để đưa TRIZ ra ngoài lĩnh vực kỷ thuật.

Từ 1986 – 1991:

Năm 1986, việc sức khỏe không tốt của Altshuller đã hạn chế sự đóng góp và dẩn dắt của ông đối với sự phát triển của TRIZ. Thời điểm này cũng đánh dấu giai đoạn TRIZ được thương mại hóa. Năm 1982, Boris Zlotin và Alla Zusman thành lập một trường kỷ thuật ở Kishinev, trong đó chuyên dạy về TRIZ và cung cấp dịch vụ phân tích bằng công cụ TRIZ cho các xí nghiệp, công ty.
   
Trường dạy TRIZ ở Kishinev đã đạt đựoc những kết quả sau:

• Đào tạo hơn 6.000 sinh viên.
• Giải quyết hơn 4.000 bài toán trong lĩnh vực kỷ thuật.
• Phát triển một phương pháp để giải quyết những bài toán kỷ thuật.
• Phát triển một công cụ dùng để phân tích, dự đoán và ngăn ngừa những lổi của hệ thống, sản phẩm và quy trình…
• Xác định một số hướng phát triển của TRIZ.
• Xuất bản 9 quyển sách về TRIZ ( 3 trong số đó có sự cộng tác của Altshuller).
• Xuất bản định kỳ hàng tháng tạp chí về những ứng dụng của TRIZ
• Xuất bản định kỳ hàng tháng tạp chí về TRIZ cho trẻ em.
• Xuất bản một số lớn các bài viết về TRIZ.
• Xây dựng những chương trình dạy TRIZ cho nhiều đối tượng khác nhau.
• Cung cấp dịch vụ phân tích bằng TRIZ cho các tổ chức, doanh nghiệp.

Năm 1989, thông qua những kinh nghiệm trong quá trình dạy TRIZ và cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp, Zlotin và Zusman đã rút ra một số điểm yếu của TRIZ cổ điển, đó là:

• Tính không chặc chẻ của nó ( nhiều kỷ năng cần cho sử dụng TRIZ không được cung cấp).
• Chỉ một số ít kiến thức cơ bản của TRIZ được viết ra để nghiên cứu và sử dụng.
• Mỗi công cụ của TRIZ được xây dựng riêng lẻ và không tích hợp thành một hệ thống.
• Những công cụ TRIZ không hổ trợ tất cả các giai đoạn của quá trình giải quyết bài toán.

Những điểm yếu trên dẩn đến những hệ quả sau:

• Nguời sử dụng phải qua chương trình đào tạo từ 100-250 giờ mới có thể sử dụng TRIZ.
• Nguời sử dụng phải có từ 1-5 năm thực hành để có thể sử dụng TRIZ một cách hiệu quả.
• Đưa TRIZ đến với đông đảo mọi người là một thách thức không thể vượt qua.
• Làm cho việc xây dựng những phần mềm TRIZ khó khăn.

Nghiên cứu những điểm yếu trên của TRIZ, Zlotin và Zusman đã phát triển TRIZ theo định hướng sau:

• Xây dựng những công cụ để có thể giải quyết những loại bài toán khác nhau theo cùng một cách như nhau.
• Bổ sung những phần còn thiếu để TRIZ có thể hổ trợ tất cả các bước của quá trình giải quyết bài toán.
• Cấu trúc lại và mở rộng những kiến thức cơ bản của TRIZ để xây dựng các phần mềm TRIZ. Tiếp tục mở rộng các hướng phát triển của TRIZ.
• Tiếp tục phát triển các công cụ giải quyết bài toán.
• Mở rộng các ứng dụng của TRIZ trong các lĩnh vực phi kỷ thuật.

 Kết quả của việc phát triển này là:

• Một phiên bản mới, toàn diện hơn của ARIZ, có ưu điểm chặt chẻ hơn và thích hợp hơn để đưa vào các phần mềm máy tính.
• Một quy trình giải quyết bài toán, trước hết cho người dùng và cho các máy tính.
• Một hệ thống tích hợp toàn bộ các kiến thức cơ bản hiện có của TRIZ.
• Mở rộng đáng kể kiến thức cơ bản của TRIZ.
• Một quy trình giải quyêt bài toán đầy đủ, sau này được gọi là Quy trình ý tưởng (Ideation Process).
• Một tiền thân (prototype) của phần mềm sáng chế, tích hợp toàn bộ quy trình giải quyết bài toán.

Từ 1991:

Nhiều chuyên gia TRIZ từ Nga đã phát triển TRIZ sang nhiều quốc gia khác. Những kết quả đạt được do sự phát triển này là:

• TRIZ trở nên quen thuộc với thị trường nhiều nước.
• Nhiều người đã được học TRIZ.
• TRIZ được điều chỉnh phù hơp với thói quen của người sử dụng ở mỗi nước.
• TRIZ được sử dụng trong một số lớn công ty và xí nghiệp.
• Đào tạo hàng trăm chuyên gia về TRIZ.
• Thiết lập những chuơng trình đào tạo giúp người học sử dụng TRIZ một cách có thành thạo và có hiệu quả.
• Phát triển nhiều phần mềm công cụ TRIZ.
• Tiếp tục phát triển TRIZ ý tưởng ( I-TRIZ)

Sơ đồ phát triển và các công cụ của I-TRIZ, so sánh với các hệ thống khác.

Chú thích:

DE (Directed Evolution): phương pháp định hướng sự tiến hóa của hệ thống bằng cách đưa ra những mô hình của tương lai ( xem thêm tại http://www.ideationtriz.com/de.asp ).

Lược dịch từ Ideationtriz .