Các Qui luật Phát triển Hệ thống (phần 1)

Nhân đang đọc cuốn 7 trong bộ sách “Sáng tạo và Đổi mới”, mình chia sẻ và trao đổi một số điểm mình nhận thấy thú vị trong phần 14.1, những khái niệm ban đầu. Để dễ trao đổi sau này, cũng như việc thuận tiện đọc nguyên bản đối chiếu, mình qui ước ký hiệu 14.1.(2) nghĩa là nhận xét thứ 2 trong mục 14.1. – tức là, nhận xét thứ 2 trong phần 1 của chương 14.

14.0.(1) _ Cơ chế định hướng

Điểm đầu tiên, trong phân lời nói đầu, mình thấy thú vị và hấp dẫn của 9 qui luật phát triển hệ thống chính là cơ chế định hướng, cụ thể:

“Ở mức độ khái quát tương đối cao, do vậy, phạm vi áp dụng rộng, các qui luật phát triển hệ thống giúp xây dựng cơ chế định hướng trong tư duy sáng tạo, mà không có cơ chế này lại là nhược điểm cơ bản nhất của phương pháp thử và sai.”

Với nhận xét cá nhân, mình cho rằng điều này có lý, có một số phương pháp sáng tạo thì cũng khá phổ biển khi tiếp cận theo phương pháp thử và sai, bao hàm cả 40 thủ thuật cơ bản được sử dụng riêng rẻ. Với quan sát cá nhân, việc sử dụng 40 thủ thuật một cách riêng rẻ không có hệ thống và định hướng rõ ràng gây rất nhiều trở ngại, phân vân và có phần tốn công sức; vì, từng thủ thuật bản chất là được tổng kết và gợi ý để phát ý tưởng.

Trong rất nhiều năm, một trong những câu hỏi mình hay ‘được’ hỏi là: thủ thuật thì hay vậy đó, nội dung như thế đó, nhưng làm sao biết khi nào thì sử dụng thủ thuật nào một cách hợp lý và hiệu quả? (mình chưa đọc hết cuốn 7 và phần 14.4 có đề cập đến vấn đề này, khi đọc xong tới phần đó, mình sẽ trình bày tiếp; nhưng chắc hẳn vấn đề này được giải quyết phần nào, ngược lại, thì đây quả là một câu hỏi nghiên cứu thú vị, xác đáng để tìm hiểu, giải quyết).

Chẳng hạn, bất cứ khi nào bạn thấy qui luật tính đầy đủ của hệ thống bị vi phạm thì bạn có thể nghĩa ngay đến thủ thuật (5) kết hợp, (24) sử dụng trung gian, (26) sao chép, (27) rẻ thay cho đắt… Rõ ràng, với các tiếp cận này, bài toán dễ dàng được nhìn nhận ra và ‘niềm tin’ đưa ra ý tưởng, tiếp tục phát và triển khai ý tưởng để giải quyết bài toán theo đúng nghĩa của từ đổi mới hoàn toàn là cao hơn rất nhiều. Tương tự cho những qui luật khác với “độ khái quát tương đối cao, do vậy, phạm vi áp dụng rộng”, các qui luật phát triển hệ thống mang tính định hướng cao trong quá trình tiếp cận, hiểu bài toán và giải quyết vấn đề.

14.1.(1) _ Ý tưởng = Qui luật?

Điểm tiếp theo, mình thấy rất thú vị về cách hiểu của từ qui luật. Nguyên văn trong tại trang 24 như sau:

“Quá trình tìm kiếm, xác định quy luật thường bắt đầu bằng ý tưởng, mô hình, giả thuyết hoặc lý thuyết (người viết gọi chung chúng là ý tưởng) nào đó, có được nhờ suy luận của những người tìm kiếm.”

Nói một cách khác, ý tưởng chính là khởi đầu của việc xác định qui luật. Suy diễn thêm, một ý tưởng tốt chính là phần nào phản ánh qui luật. Trong thực tế, cụ thể là trong lĩnh vực kinh tế, cụm từ “cơ hội kinh doanh”, “ý tưởng kinh doanh” hay được sử dụng rất nhiều nhưng cũng gây không ít hoang mang và nghi vấn.

Làm sao có ý tưởng kinh doanh tốt? Làm sao biến một ý tưởng thành cơ hội kinh doanh? Phải chăng ý tưởng kinh doanh tốt chợt léo đến mang tính bất chợt, ngẫu nhiên? Với một cách hiểu nôm na, ngắn gọn, ‘ý tưởng tốt’ chính là qui luật sẽ giúp rất nhiều cho những người mong muốn kinh doanh, khác khao kinh doanh. Cụ thể, việc tìm một ý tưởng, cơ hội kinh doanh chính là việc phát hiện ‘qui luật’ còn thiếu nào đó và đánh giá tính hợp lý của qui luật đó.

Nói một cách khác, khi cảm thất có cái gì đó không hợp lý, hãy giải thích nó và đưa nó vào một qui luật hợp lý, đó là cách khả dĩ nhất mà một ý tưởng theo đúng nghĩa cao đẹp của nó được ra đời và được áp dụng, tồn tại trong thực tiễn.

Related posts:

1. VẬN DỤNG “9 QUY LUẬT PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG” VÀO “PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH HÓA BÀI TOÁN BẰNG NHỮNG NGƯỜI TÍ HON (MBN)” ĐỂ GIẢI NHỮNG BÀI TOÁN SÁNG CHẾ MỨC KHÓ. Xuất phát từ phép tương tự ( thấu cảm) của...
2. Qui luật về tính tự lập (tính đầy đủ các thành phần) của hệ thống Lời phát biểu của qui luật 1 – qui luật...
3. Lịch sử phát triển TRIZ. ( Nho cac ban dich dum) A BRIEF HISTORY OF...

Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.